Opel en de VRT: operatie beschadiging

Opel-Zafira-Tourer-272900-mediumMidden in het Autosalon barstte de bom. De VRT opende er zijn avondjournaal mee als betrof het de grootste journalistieke onthulling sinds Watergate: “Passen Opel-dealers in het geheim software in vervuilende Zafira’s aan?”, klonk het dramatisch. Een vraag die meteen volmondig met “ja” beantwoord werd middels een omstandige reportage waar “maanden aan gewerkt was”. Note bene met steun van het “Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek”. Alstublieft. En toevallig was die reportage net klaar tijdens het Autosalon. Bovendien kon men het niet laten om de bezoekers op de stand van Opel te confronteren met de reportage. Het woord ranzig borrelde spontaan bij me op.

Er is een muis maar het moet en zal een olifant worden

De journalist, Luc Pauwels, genoot ondertussen zichtbaar van zijn moment de gloire, toen hij in de studio met kritiekloze voorzetten werd gevoederd door het nieuwsanker van dienst. Maar naarmate de vooraf vastgelegde plot naderde, namelijk “Opel-dealers doen geheime upgrades”, zag ik de journalistieke bewijslast steeds dunner worden. Toegegeven, een Opel-dealer met vervormde stem die met een verborgen camera wordt gefilmd, het ziet er spannend uit. Alsof je naar een of andere drugsdeal zit te kijken. Maar waar is het bewijs dat we hier daadwerkelijk een officiële Opel-dealer zien?  Daar moet de journalistieke deontologie van Luc Pauwels borg voor staan. Alleen: als je zo lang aan een reportage werkt en die juist “toevallig” klaar is tijdens het Autosalon, dan ruikt dat eerder naar “scoren” en “beschadigen” dan naar “bijzondere journalistiek” en “deontologie”.  Zijn ultieme bewijslast bestaat uit twee wagens waar mogelijk wat mee aan de hand is. Nogal schamel voor maanden werk. Maar de reportage opent wel schaamteloos met “de Opel-dealers”. Daarmee zoekt Pauwels de grenzen van het begrip extrapolatie op. Er is een muis maar het moet en zal een olifant worden.

Misschien moeten ze zich bij de VRT eens beraden over wat ze zelf verstaan onder “bijzondere journalistiek”

Voor de rest oogt het fundament van deze reportage bijzonder mager. Was Pauwels nu komen opdraven met één of andere geheime interne nota binnen Opel, dan had hij écht bewijs gehad en geen candid-camera-stemmingmakerij. Maar vanuit het Opel-kamp horen we alleen formele ontkenning over heel de lijn, van Rüsselsheim tot bij de invoerder en de Belux dealervereniging. Dat ze mogelijk de waarheid vertellen, is nooit een optie geweest voor Pauwels want de dogmatische aanpak van zijn reportage was van meet af aan éénrichtingsverkeer: verdachtmaking, gammele bewijslast, publieke schandpaal. Misschien moeten ze zich bij de VRT eens beraden over wat ze zelf verstaan onder “bijzondere journalistiek”. Opel verkoopt en onderhoudt duizenden auto’s in ons land. Vind concreet bewijs dat er op grote schaal zaken gebeuren die het zonlicht niet mogen zien en dan heb je aan onderzoeksjournalistiek gedaan. Dit is eerder een zielige poging die een buiklanding maakt in de riool … maar wel met grote imagoschade voor Opel.